Cor Jaring - foto: De telegraafrellen - 1966

Gelatine zilverdruk van Cor Jaring. Afmetingen foto: H20 x b25cm. De authenticiteit van het aangeboden werk wordt volledig gegarandeerd. Een certificaat van echtheid kan na aankoop en betaling, op aanvraag, worden gemaild.

Deze historische foto van Cor Jaring toont de Amsterdamse Telegraafrellen in 1966.  De afbeelding toont een groep mensen, waaronder bouwvakkers, die kransen dragen tijdens de ongeregeldheden. De rellen vonden plaats op 13 en 14 juni 1966 in het centrum van Amsterdam. De gebeurtenissen ontstonden uit woede over uitgestelde uitbetalingen van vakantiebonnen voor bouwvakkers en uitingen in de krant De Telegraaf.


De eerste protesten Het communistische dagblad De Waarheid, had in de aanloop naar 13 juni besloten op te roepen tot protest. Zij vonden dat de 2% vermindering van het vakantiegeld onrechtmatig en discriminerend was. Tegen de avond van 13 juni was een menigte van zo’n 2.000 man op de been. Een gedeelte om hun vakantiegeld op te halen in het Sint Elisabeth Patronaatsgebouw aan de Marnixstraat, en een gedeelte om te protesteren. Een poging van een actiecomité van de CPN om de ingang van het gebouw te blokkeren, liep uit op vechtpartijtjes tussen arbeiders. Uiteindelijk braken ook buiten het gebouw gevechten uit en werden tramrails geblokkeerd. Al snel verschenen er politiebusjes en greep de politie, bewapend met wapenstokken, hardhandig in. De bouwvakker lieten zich niet zomaar wegslaan en de politie werd bekogeld met vuilnisbakken. Nadat de agenten vertrokken, bleef één man op straat liggen. Metselaar Jan Weggelaar werd snel met een ambulance naar het Wilhelminagasthuis gebracht, waar artsen alleen nog zijn dood konden vaststellen. De Telegraaf Groepen bouwvakkers bevonden zich nog in de stad om hun onvrede te uiten, toen de Telegraaf om half een ’s nachts een editie publiceerde met het verhaal dat Weggelaar gestorven zou zijn omdat hij door een baksteen was geraakt die een van zijn kameraden naar de politie had willen gooien. Het bericht dat de bouwvakkers zelf schuldig zouden zijn aan de dood van hun kameraad zorgde voor razernij. In diezelfde nacht werd ook een sectie verricht op het lichaam van Weggelaar. De 51-jarige metselaar bleek hartpatiënt en was aan een hartaanval overleden. De voorpagina van de stadseditie werd snel veranderd naar “Weggelaar overleden aan een hartaanval”, maar het kwaad was al geschied. Onlusten in Amsterdam, een groep stakers passeert hier politiebureau aan J.D. Meijerplein. 14 juni 1966. Jack de Nijs / Anefo. Nationaal Archief Bestanddeelnummer 919-2385. [Creative Commons CC0 1.0 Public Domain Dedication] via Wikimedia Commons In de ochtend van de volgende dag, 14 juni, trokken grote groepen bouwvakkers naar het Amsterdamse politiebureau op het Jonas Daniël Meyerplein om hun onvrede te uiten. Er werd met stenen gegooid en gespannen agenten stonden in het gebouw met getrokken wapen klaar. Al gauw richt de woedde van de bouwvakkers zich echter op de Telegraaf, de krant die ‘altijd de kant van de werkgevers koos’. Dat de Telegraaf een verhaal publiceerde waarin zij de schuld kregen van de dood van Weggelaar, was bij veel bouwvakkers in het verkeerde keelgat geschoten. Daarnaast waren veel arbeiders er nog steeds van overtuigd dat Weggelaar door toedoen van de politie was overleden. In De Waarheid werd op 14 juni een foto gepubliceerd waarop te zien was hoe de politie insloeg op demonstranten, waaronder Weggelaar. De groep woedende bouwvakkers trok van het Jonas Daniël Meyerplein naar de Nieuwe Zijds Voorburgwal, waar het Telegraafgebouw het zwaar te verduren kreeg. Meer dan twee uur lang werd het Telegraafgebouw belegerd. Busjes vlogen in brand, ruiten sneuvelden en een groep bouwvakkers wist de ingang van het gebouw te forceren. Met grote moeite wisten Telegraafmedewerkers de bouwvakkers buiten de deur te houden. Voor het gebouw werden inmiddels brandweerauto’s tegengehouden. Anderhalf uur lang konden de bouwvakkers voor het Telegraafgebouw hun gang gaan, tot de politie arriveerde.


De rellen zouden nog een aantal dagen voortduren en de onrust verspreidde zich, mede doordat andere groepen zoals de Provo’s betrokken raakten, door de hele stad. Winkels werden geplunderd en er de politie gebruikte traangas. Bij de politie vielen ruim 20 gewonden, zo’n 60 burgers raakten gewond. Nasleep De Telegraafrellen begonnen als protest omdat onder andere bouwvakkers van de ABWB zich gediscrimineerd voelden, zij werden in hun ogen onterecht gekort op hun vakantiegeld. Met de dood van Weggelaar richtte het protest zich op politiegeweld, waarna de woedde zich uiteindelijk naar het Telegraafgebouw verplaatste. De krant was onder de arbeiders berucht omdat het zelden de kant van de bouwvakkers koos. De beschuldiging dat Weggelaar door zijn eigen kameraden zou zijn gedood zorgde dan ook voor veel woede. Na de belegering van het Telegraafgebouw nam een steeds breder publiek mee aan de oproer en verspreidden de ongeregeldheden zich door de stad. Bouwvakkers met kransen tijdens de begrafenis van Jan Weggelaar. 17 juni 1966. Fotocollectie Anefo. Nationaal Archief. [Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication] via Wikimedia Commons Op 17 juni volgde een massaal eerbetoon van een grote groep bouwvakkers tijdens de begrafenis van hun collega, Jan Weggelaar. De begrafenis verliep rustig en de korting van 2% op het vakantiegeld werd uiteindelijk geschrapt.